Schakelen is de nieuwe eis. De hedendaagse flexwerker moet probleemloos kunnen anticiperen op zijn nieuwe werkomstandigheden. Er staat geen bureau voor hem klaar, maar een flexplek waar hij zijn laptop openklapt en inlogt. Dat vraagt dat je je vlot en eenduidig kunt presenteren en gemakkelijk aanhaakt bij de andere teamleden. De Filosofische Bijsluiter belicht een aantal aspecten van het Flexleven.
Flexen kun je leren, al kom ik het weinig tegen in trainingsland. De mentale component daarvan houdt in dat je soepel kunt schakelen tussen verschillende conceptuele niveaus. Dat je snel doorhebt dat je overlegt over een concreet probleem dat om een oplossing vraagt, of brainstormt over een abstract idee. Dat je in de pauze praat over voetbal en in een vergadering over ambidextries management.
Een voorbeeld van mentale vingervlugheid is het bedenken van metaforen. Beeldspraak vraagt immers dat je iets abstracts verbindt met een concreet beeld. Strikt genomen maak je daarbij een taalfout. Wie zegt dat iemand in ‘een eenzame baan om de aarde cirkelt’, spreekt letterlijk onzin. We begrijpen de figuurlijke betekenis van deze nonsens doordat we iets kunnen overplaatsen van het ene domein in het andere.
Ik heb veel studenten uitgedaagd om in persoonlijke metaforen te durven denken. De volgende invulzin dwingt daartoe: Ik voel me als (concreet voorwerp) op het moment dat (concrete situatie). Het leverde pareltjes op. Sommige tamelijk down-to-earth, zoals: ik voel me als een keeper op het moment dat Christiano Ronaldo een penalty neemt. Andere dramatisch: ik voel me als een natte zakdoek die wacht tot hij wordt opgeraapt. En sommige raadselachtig zoals: ik voel me als een bladblazer in de herfst.
Zo kun je als Flexwerker alert zijn op de beeldspraak die op je huidige werkplek wordt gehanteerd. Je kunt vertrouwd raken met het jargon, maar ook zelf nieuwe beeldspraak introduceren. Daarmee presenteer je jezelf als een originele aanwinst die de platgetreden metaforen van het uitrollen, de speerpunten en de ‘verbinding’ vermijdt. Zo kun je iedere nieuwe situatie zien als een mogelijkheid om jezelf op een originele manier uit te drukken. Dat voorkomt dat je jezelf verliest in de vele jassen die je moet dragen. Het is niet langer schoenmaker blijf bij je leest, maar flexwerker knoop je eigen patchwork.
