De manier waarop iemand naar zichzelf verwijst heeft de structuurkenmerken van een verhaal. Hierin komen de motieven, de handelingen en hun gevolgen voor de persoon samen. Ik deed dit omdat ik dit of dat wilde bereiken, en hierdoor gebeurde er iets dat ik niet had voorzien. Een persoon begrijpt zijn handelen en maakt zijn acties voor anderen inzichtelijk vanuit een narratieve structuur.

Vanaf de basisschool worden we aangespoord op die manier ons gedrag uit te leggen. Waarom deed je zo? vraagt de juf of meester. Een kleuter kan nog wegkomen met: ‘Het gebeurde gewoon’. Van een volwassene wordt verwacht dat hij verantwoording neemt voor zijn daden. Wie over zichzelf praat alsof hij er niets aan kon doen, doet zichzelf tekort.

Uiteraard zijn er omstandigheden waarin onze handelswijze beperkt is. Ook doen we domme dingen en handelen we vaak uit routine. Op de kernmomenten van ons bestaan moeten we echter naar voren treden. Of ons op zijn minst in een terugblik verbazen of schamen over die momenten waarop we dit niet hebben gedaan. Het gaat om de manier waarop we ons achteraf tegenover ons handelen verhouden. Zien we het als de onvermijdelijke uitkomst van een natuurlijk proces? ‘Logisch dat de liefde na al die jaren verdwijnt – zo gaat dat nu eenmaal in een huwelijk’. Of beschouwen we de gebeurtenissen als iets dat we (ten onrechte) hebben laten gebeuren. ‘Hoe heb ik onze liefde door mijn vingers laten glippen?’

Paul Ricoeur verzet zich tegen een deterministische en dus onpersoonlijke visie op ons handelen. Niet dat dergelijke verklaringen onzin zijn, maar ze hebben niet het laatste woord. Ik kies voor jou – en niet: mijn hormonen dwingen mij. Of wat dan ook. Het is eigen aan verslavingsgedrag dat iemand zijn mogelijkheid om te kiezen ontkent. De drank, de coke of de gokkast bepalen mijn leven. Voor koopverslaving of seksverslaving geldt hetzelfde. Het genotscentrum in de hersenen geef je de regie en je handelen beschrijf je als iets dat buiten jezelf om gebeurt. Je ontkent daarmee de mogelijkheid om te kiezen. Je beschouwt jezelf niet als een speler op het veld, maar als een speelbal van je onbewuste verlangens.

Volgens Ricoeur kun je beter erkennen dat je een verkeerde keuze hebt gemaakt, dan het feit ontkennen dat je een keuze had. Anders onteigen je jezelf.

De kern van Ricoeurs opvattingen over wie je bent, zit in het idee dat het laatste woord over jou nooit gesproken kan worden. Dat klinkt raadselachtiger dan het is. Het houdt in dat de zoektocht naar het zelf nooit is voltooid. Wie je bent bepaal je uiteindelijk zelf. Het ik is een proces, niet een eindstation.

The post Ik kies mijn verhaal appeared first on SjaakVane.nl.

In het verleden was je religie bepalend voor wie je was. De kerk beschreef wat jouw essentie vormde en dit bepaalde wat je lotsbestemming was. Ze schreef voor hoe jouw ziel zich diende te ontwikkelen – of in ieder geval: behoed werd voor verval.

Tegenwoordig is het opnieuw populair om te spreken over Je Ware Kern. Er wordt van uitgegaan dat iedere mens een onvervreemdbaar aspect bezit. Iets wat wezenlijk is voor hem als persoon. Dat we hier op teruggrijpen is zowel begrijpelijk als bedenkelijk. In onze huidige cultuur is er behoefte aan een anker om niet te verdrinken in een eindeloze stroom aan zelfpresentaties. Het hedendaagse individu speelt immers verschillende rollen tegelijkertijd. Hij kan zijn persoonlijkheid copy-pasten, door zich te begeven binnen allerlei verschillende subculturen. Het gevaar om jezelf daarin kwijt te raken is aanwezig.

Het idee van een Ware Kern kun je herleiden tot het Griekse denken (Aristoteles). Het werd geactualiseerd in de Romantiek door de denkbeelden van Jean-Jacques Rousseau (1712-1778). Hij zag de natuur als een bron om jezelf terug te vinden. De natuur was ongerept, niet bedorven door menselijk ingrijpen. Dit romantisch teruggrijpen op een oorspronkelijke toestand, vind je terug in allerlei vormen van hedendaagse oer-verschijnselen. Het oergevoel, de oerhollandse Batavieren, het oerinstinct, de oerdriften en het oerbrood zijn voorbeelden waarbij niet het nieuwe, maar het oeroude voorgesteld wordt als een zuiverder vorm van bestaan dan het gecultiveerde.

Dit terug-naar-het-oer-idee, beschrijft de ontwikkeling van de persoon als een speurtocht naar een ongerepte kern. Zoek de kinderlijke onschuld die je ooit bezat en waarvan je bent vervreemdt. Het kost misschien wat moeite, maar als je deze hebt gevonden zul je jezelf nooit meer verloochenen. Voortaan ben je 100% jezelf. Personen die hiermee zichzelf gevonden hebben, vaak als de uitkomst van een intensief coachingstraject, behoren tot een andere klasse dan de doorsnee zoekers en zwalkers.

De achterliggende identiteitsopvatting is immers niet die van een persoon-in-wording, maar van een vaststaande oer-identiteit die richting geeft in periodes van verwarring. Het idee van de Ware Kern die alleen maar gevonden en gevolgd hoeft te worden, brengt het gevaar met zich mee dat anderen gaan bepalen wie jij in wezen bent. Of dat je jouw oeropvattingen dwingend oplegt aan anderen. Het essentie denken kan uitlopen op de gefixeerde zendingsdrang van veranderingsgoeroes.

The post Jouw Ware Essentie appeared first on SjaakVane.nl.